نوشتن بدون مطالعه، پژوهش و آگاهی ارزشی ندارد
دبیر سرویس اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی وهار، مریم امرائی؛ سازمان یونسکو در سال ۱۹۷۸، در رابطه با نقش رسانههای ارتباطی، اعلامیهای در جهت پیشبرد صلح جهانی و تفاهم بینالمللی به تصویب رساند. در این اعلامیه، که در راستای الزام تربیت اجتماعی و اخلاقی اصحاب رسانه به سمع جهان رسید، آزادی تبادل اخبار و اطلاعات، حق اساسی روزنامهنگاران تلقی شده است. همچنین، با تاکید بر منشور جهانی ۱۹۴۸ سازمان ملل متحد، خاطرنشان شده است که اصحاب رسانه، براساس این قوانین وضع شده، اخبار و اطلاعاتی که منتشر میکنند، باید صحیح، دقیق و دارای اعتبار باشد.
در حال حاضر، با وجود سرعت نشر اخبار و اطلاعات متفاوت در جهان، رعایت این سه اصل مهم، نیازمند تلاش و از خودگذشتگی است؛ به گونهای که، با وجود خسارت به اصحاب رسانه از جانب سایرین، نسبت به بیان حقیقت و آگاهی جامعه از حقایق، این خبرنگار است که با رعایت رسالت خود، صدای حقیقت را خاموش نمیکند.
۱۷ مردادماه، در تقویم کشور عزیزمان ایران با نام “روز خبرنگار” به ثبت رسیده است. از طرفی، با شروع تیرماه ۱۴۰۵ و ورود به دهه اول فعالیت خود در رسانه و حوزه خبرنگاری، تصمیم گرفتم، بعد از گذشت ۱۰ سال تجربه در حوزه مطبوعات، صحبت با یکی از باتجربهترین افراد فرهنگ و رسانه در استان لرستان، میتواند بهانهای جهت ثبت نوشتهای دیگر در دهمین سال از فعالیت در عرصه رسانه باشد. متن پیشرو گفتوگویی با دکتر محمدجعفر محمدزاده، متولد ۱۳۴۷، در شهرستان کوهدشت، استان لرستان است. ایشان، با گذشت سالها تجربه در عرصه رسانه، خدمتهای زیادی به حوزه فرهنگ و رسانه را در کارنامه خود آرشیو کرده است. از جمله فعالیتهای دکتر محمدجعفر محمدزاده میتوان به نویسندگی، تدریس در دانشگاه، پژوهشگری، کارشناسی فرهنگ و رسانه، سرپرستی دانشنامه مطبوعات ایران، معاونت پیشین امور مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیر پیشین رادیو سراسری ایران اشاره کرد. دکتر محمدجعفر محمدزاده در حال حاضر در رسانه ملی در حوزۀ پاسداشت زبان فارسی در حال خدمت هستند. همچنین با اتمام تالیف جلد سوم «دانشنامۀ مطبوعات ایران» مشغول به تالیف و ویرایش جلد چهارم این دانشنامه هستند.
نخستین تجربه جدی در عرصه رسانه
محمدجعفر محمدزاده در ابتدای صحبتهای خود گفت: علاقه من به رسانه و خبر به سالهای دانشآموزی باز میگردد. از همان دوران، روزنامه و مجله برایم تنها وسیله اطلاعرسانی نبود؛ بلکه پنجرهای بود برای شناخت جهان و انسان. اما ورود حرفهای من به خبرنگاری یا بهتر است بگویم نخستین تجربههای جدی من در این حرفه در جبهههای دفاع مقدس رقم خورد. جایی که هر خبر، روایت زندگی، ایثار و حقیقت بود. گفتوگو با رزمندگان، ثبت خاطرات آنان و روایت آنچه در میدان میگذشت. ایشان در ادامه اظهار کرد: همین تجربه به من آموخت که خبرنگاری صرفاً انتقال خبر نیست؛ بلکه امانتداری حقیقت و ثبت تاریخ است. شاید به همین دلیل، با وجود همه مسئولیتهایی که بعدها در عرصه مدیریت رسانه و پژوهشهای رسانهای و روزنامهنگاری بر عهده گرفتم، هنوز خود را پیش از هر چیز یک خبرنگار میدانم.
اعتبار، سرمایه اصلی یک خبرنگار
پژوهشگر حوزه رسانه همچنین گفت: بزرگترین دستاورد این سالها برای من این بوده است که رسانه را نه یک ابزار، بلکه یک مسئولیت بدانم. خبرنگار برای خوشایند این و آن قلم نمیزند؛ وظیفه او روشن کردن راه است. اگر رسانه حقیقت را قربانی مصلحتهای زودگذر کند، اعتماد عمومی را از دست خواهد داد و با از دست رفتن اعتماد، بزرگترین سرمایه خود را نیز از دست میدهد. محمدجعفر محمدزاده همچنین گفت: در این سالها آموختهام که سرمایه اصلی یک خبرنگار، اعتبار اوست؛ اعتباری که با صداقت، انصاف، دقت و استقلال به دست میآید و ممکن است با یک خطا از میان برود. همچنین به این باور رسیدهام که مدیریت رسانه، بیش از آنکه مدیریت خبر باشد، مدیریت اعتماد مردم است.
رسانههای محلی مهمترین پل ارتباطی میان مردم و مسئولین
مدرس دانشگاه در ادامه اظهار کرد: رسانههای محلی نزدیکترین رسانه به زندگی مردم هستند. آنها بهتر از هر رسانه دیگری مسائل، ظرفیتها، مشکلات و امیدهای یک منطقه را میشناسند. توسعه بدون مشارکت مردم ممکن نیست و رسانههای محلی مهمترین پل ارتباطی میان مردم و مدیران و حلقۀ وصل مردم یک منطقه با کانونهای ملی و کشوری به شمار میآیند. ایشان در ادامه گفت: اگر رسانههای محلی حرفهای، مستقل و مسئولانه عمل کنند، هم میتوانند مطالبهگری آگاهانه را تقویت کنند و هم فرصتهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی منطقه را به خوبی معرفی نمایند. توسعه پایدار، بدون رسانههای محلی توانمند، دشوار خواهد بود.
خبر و قبس!
محمدجعفر محمدزاده در بحث توانایی اصحاب رسانه اظهار کرد: پیش از هر چیز، خبرنگار باید «خبیر» باشد؛ یعنی اهل شناخت، مطالعه و تحلیل. نام خبرنگار با خبر پیوند خورده است، اما خبر بدون مطالعه، پژوهش و آگاهی ارزشی ندارد. خبرنگار موفق باید حقیقتجو، اخلاقمدار، شجاع، صبور و مردمدار باشد. ایشان در ادامه، ضمن اشاره به اینکه “خبرنگاری تنها یک حرفه نیست، بلکه نوعی پیامآوری است”. گفت: قرآن کریم در داستان حضرت موسی(ع) از «خبر» و «قبس» در کنار یکدیگر یاد میکند؛ گویی خبر زمانی ارزشمند است که همچون مشعلی راه را روشن کند. خبرنگار نیز باید مشعلدار آگاهی باشد؛ حتی اگر گاهی گرمای این مشعل دستش را بسوزاند یا دود آن چشمش را بیازارد.
تاریخ ایران با خداباوری، خردورزی و دادگری پیوند خورده است.
پژوهشگر حوزه رسانه در بحث ارتباط بین امنیت ملی، وحدت ملی و اطلاعرسانی صحیح گفت: هویت ملی مهمترین موضوع بقای کشور است. اگر هویت ملی درست درک شود و درست اندیشیده شود و برای تقویت مولفههای آن برنامهریزی شود میتوان امیدوار بود که دیگر ابعاد ملی اعم از توسعه، امنیت، فرهنگ و سیاست شناخته و حفظ شود.
ایشان همچنین در ادامه اظهار کرد: ما باید مولفههای هویت ملی که مولفههای اقتدار ملی هم هستند را درست بشناسیم. مثلا ایران را درست بشناسیم و دوستش داشته باشیم و برای شناساندن آن تلاش کنیم. شناخت حقیقت تاریخی ایران یک مسئلۀ مهم است که متاسفانه درست درک نشده است. برخی با دوگانهسازیهای کاذب ملیت و اسلامیت میخواهند به تمامیت ایران آسیب بزنند. خواسته یا ناخواسته. ایران کشوری است که مردمش از نظر فرهنگی هیچگاه از خدا و دین دور نبودهاند. این حقیقت تاریخ ایران است که با خداباوری، خردورزی و دادگری پیوند خورده است.
خبرنگار نباید در معاملات سیاسی و جناحی گرفتار شود
مدیر پیشین رادیو سراسری ایران در ادامه اظهار کرد: خبرنگاری از دشوارترین حرفههای اجتماعی است، زیرا با حقیقت، افکار عمومی و سرنوشت جامعه سر و کار دارد. امروزه در کنار فرصتهای بیسابقه ارتباطی، با انبوهی از اطلاعات نادرست، شایعات، عملیات روانی و رقابت شدید رسانهای روبهرو هستیم. در چنین فضایی، تشخیص حقیقت و انتشار دقیق، مسئولانه و بههنگام آن، کاری بسیار دشوار است. ایشان همچنین گفت: خبرنگار همواره در معرض فشارهای گوناگون قرار دارد؛ اما اگر پیوند خود را با مردم حفظ کند و در معاملات سیاسی و جناحی گرفتار نشود، میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند. من همیشه گفتهام که تصور جامعهای بدون خبرنگار، مانند تصور بدنی بدون جریان خون یا انسانی بدون اکسیژن است. خبرنگار مشعلدار آگاهی است؛ راه میرود تا راه را نشان دهد. شاید گاهی این راه با رنج و خطر همراه باشد، اما ارزش آن در همین است که چراغ حقیقت خاموش نشود.
رسانه شریک توسعه است، نه رقیب یا منتقدی که از او هراس داشت
محمدجعفر محمدزاده در بحث مطالبه خبرنگاران اظهار کرد: به گمان من، مهمترین مطالبه جامعه رسانهای، اعتماد به خبرنگاران و احترام به استقلال حرفهای آنان است. خبرنگار نباید صرفاً زمانی که خبر مطلوبی منتشر میکند مورد حمایت قرار گیرد و هنگامی که پرسشی جدی مطرح میکند، با محدودیت روبهرو شود. ایشان همچنین در ادامه گفت: رسانه زمانی میتواند وظیفه خود را انجام دهد که دسترسی آسان به اطلاعات، امنیت شغلی، حمایتهای حقوقی و اقتصادی و فضای گفتوگوی آزاد و مسئولانه برای آن فراهم باشد. مسئولان نیز باید رسانه را شریک توسعه بدانند، نه رقیب یا منتقدی که باید از او هراس داشت.
روز خبرنگار، تنها بزرگداشت یک شغل نیست
کارشناس فرهنگ و رسانه در انتهای صحبتهای خود اظهار کرد: روز خبرنگار، تنها بزرگداشت یک شغل نیست؛ بزرگداشت مسئولیتی است که با آگاهی، حقیقت و آینده جامعه پیوند خورده است. امیدوارم همه ما، چه خبرنگار و چه مدیر و آموزگار رسانه، بیش از هر زمان دیگری قدر حقیقت، صداقت و اعتماد مردم را بدانیم؛ زیرا سرمایه اصلی رسانه، اعتماد مردم است و هیچ سرمایهای از آن گرانبهاتر نیست. برای همه همکاران اهل رسانه و خبر در سراسر ایران زمین به ویژه هم استانیهای خودم در استان لرستان و شهرستان کوهدشت عزت و سربلندی آرزو میکنم.
اطلاعرسانی در عصر حاضر، با وجود شاهراههای اطلاعاتی متنوع، امری آسان است؛ اما محتوای پیام چقدر از صحت و دقت برخوردار باشد، امری آسان نیست. از طرفی، این رسالت سخت بر دوش خبرنگاران نگاشته شده است، در حالی که افشای حقیقت در توان هر فردی نیست؛ زیرا اطلاعرسان باید تخصص و سواد لازم را در این زمینه داشته باشد. در حال حاضر، اعتماد مردم به رسانههای مختلف در جهان تا چه میزان قابل پذیرش است؟ آیا با دیدن هر نوع خبر، میتوان به صحت و سقم آن اعتماد کرد؟ چه کسانی میتوانند در این مسیر به مردم کمک کنند؟ چرا فرهنگ استفاده از رسانههای ارتباطی و سواد رسانهای در بین مردم کمتر دیده میشود؟
بدون دیدگاه
نظرت رو بنویس؛ مودب باشیم 😊
ورود / ثبتنام