وابستگی علایق مطالعاتی جامعه به زیربنای آموزش و پرورش کشور
به گزارش دبیر سرویس اجتماعی، مریم امرائی، کتاب و کتابخوانی، همان کلیدواژههای همیشگی که در اواخر آبان ماه هر سال، و البته در بیشتر روزهای سال در رسانه، شبکههای اجتماعی و برنامه اوقات فراغت، گفتمانهای علمی، اجتماعی از آن نام برده و خواهیم برد. با وجود صحبتهای زیاد در بحث کتابخوانی اما برگزاری برنامههای ارزشمند و صحبتهای حقیقی توسط افراد متخصص این حوزه بسیار کمیاب شده است. به گونهای که اثرگذاری آن در جامعه قابل لمس باشد. چراکه جامعه کنونی ما به ویژه نسل جدید با بحران بیگانگی نسبت به بحث کتابخوانی مواجه شدهایم. کم کاری در بحث زیرساختهای فرهنگی از یک سو، کوتاهی در برگزاری برنامههای متنوع و اثرگذار در این حوزه میتواند ازجمله عواملی باشد که در فرهنگ کتابخوانی موثر هستند. یک محتوای خوب نوشتاری در ذهن هیچ گاه پنهان نمیماند. زیرا اثرگذاری آن با تولید کتاب و جذب مخاطبان به سمت خود و در نهایت تغییر روند زندگی فرد را به دنبال خواهد داشت. با وجود فضای مجازی، و میخ کوب شدن چشمان افراد جلوی تلفن همراه، نقش تولیدات چاپی و کتابداران و کتابخانهها به عنوان عوامل تاثیرگذار چه میشود؟ فناوری روز در رقابت تنگاتنگ با تمام برنامههای بشر موفق عمل کرده است. اما فرصتهای این فناوری بیشتر از تهدیدهای ناشی از آن است. قشر کتابدار در محیط کتابخانههای امروزی که در کشور ایران هنوز از بسیاری فناوریها دور است. چگونه میتواند در افزایش سرانه مطالعه کشور تاثیرگذار باشد؟ چه عواملی در علاقهمند کردن افراد میتواند موثر باشد؟ در همین راستا به دنبال اعضای هیئت علمی گروههای علم اطلاعات و دانششناسی یا همان کتابداری و اطلاعرسانی سابق در ایران و خارج از ایران رفتیم. تا به واکاوی برخی از مسائل مربوط به بحث کتاب و کتابخوانی همراه با ایجاد فضای گفتمانی به دور از محیط رسمی و علمی و البته فرهنگی بپردازیم.
عجین شدن هر روز، هفته، و هر ماه انسان با کتابخوانی
مهدی علیپورحافظی عضو هیئت علمی گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبایی در رابطه با مفهوم هفته کتاب و کتابخوانی گفت: برای من بهعنوان متخصص علوم اطلاعات، فقط رویدادی فرهنگی تقویمی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه کتاب در زیستجهان امروز، توجه دوباره به سرمایههای دانشی جامعه، و بازتعریف نقش کتابخانهها در مواجهه با تحولات فناورانه است. ایشان در ادامه خاطرنشان کردند؛ این هفته یادآور میشود که کتاب همچنان یکی از پایدارترین ابزارهای انتقال دانش، تفکر انتقادی و گفتوگوهای بینرشتهای است، حتی اگر شکل و قالب آن دچار تغییر شده باشد. در این هفته، جامعه بیش از هر زمان دیگری به ارزش مطالعه و توسعه فرهنگ کتابخوانی توجه میکند و این یک فرصت طلایی برای کتابخانههاست تا صدای خود را بلندتر کنند. دکتر علیپورحافظی در ادامه صحبتهای خود اظهار کردند: هفته کتاب فرصتی برای همگرایی نهاد دانشگاه، مدرسه، رسانه و کتابخانه در مسیر ارتقای فرهنگ مطالعه است.
در این باره، دکتر داریوش علیمحمدی عضو هیئت علمی دانشگاه فناوری اطلاعات تاشکند در کشور ازبکستان گفت: هفته کتاب و کتابخوانی برای من از دو جهت خاطره انگیز است. اول آن که خاطره سالهای تحصیل برایم تداعی میشود. سالی یک بار و یا بیشتر به مناسبت هفته کتاب نمایشگاههایی بر پا میشد و کتابهایی که میانشان کتاب خوب هم پیدا میشد با تخفیف فروخته می شدند. ایشان در ادامه اظهار کردند؛ در هفته کتاب، همزمان جلسات و نشستهایی در داخل و خارج از دانشگاه برگزار میشد. که به فراخور وقت و علاقه در آنها شرکت میکردم. هفته کتاب در ذهن من مقارن با مفهوم پاییز است. رنگارنگ و خنک و شاداب و پر از حرکت است.
دکتر احمد شعبانی، استاد بازنشسته گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه اصفهان در رابطه با مفهوم هفته کتاب گفت: هفته کتاب و کتابخوانی از دو مفهوم قابل تجلی است. ابتدا بحث اهمیت به قشر کتابدار؛ زیرا کتابداران در کشور عضو قشر فرهنگی محسوب میشوند. قشری که از لحاظ معیشت مادی هیچ کدام از دولتها در حد لزوم به آنها مساعدت نکردند. معلم بازنشسته در ادامه صحبتهای خود گفت: مفهوم دیگر از منظر پیوند کودک و نوجوان با کتاب و فرهنگ کتابخوانی است. اگر بخواهیم در جامعه، تعلیم و تربیت، و نظام آموزش و پرورش ایدهآل داشته باشیم. باید فرهنگ کتاب و کتابخوانی را در بین کودکان و نوجوانان ترویج دهیم. زیرا کودک و نوجوان با مطالعه قادر به تصمیمگیری و درست زندگی کردن است. فکر و اندیشه برای این قشر بسیار مهم است.
علاوه بر این، دکتر عبدالرسول خسروی عضو هیئت علمی گروه آموزشی کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه بوشهر اظهار کردند: هر روز، هفته، و هر ماه انسان باید با کتابخوانی عجین باشد. اما هفته کتابخوانی، همانند سایر مناسبتها میتواند یک تلنگر و فرصتی برای ما کتابداران جهت رصد اینکه در سال گذشته، کتابخوانی چقدر با تار و پود زندگی ما پیوند خورده است؟ همچنین جامعه را در این سفر زیبا چقدر توانستیم همراه کنیم؟ علاوه بر این در سال آینده چطور میتوانیم از این یار مهربان همیشگی در رشد آینده خود بهره ببریم؟
متمایل شدن برخی به کتابسازی
دکتر علیپورحافظی در رابطه با ویژگیهای یک کتاب خوب، ضمن اشاره به اینکه؛ یک کتاب خوب باید بتواند تجربهای فکری یا احساسی ایجاد کند که ارزش صرف وقت را داشته باشد. اظهار کردند: کتاب خوب اثری است که به نیازهای واقعی خواننده پاسخ میدهد، چارچوب نظری یا تجربهای تازه ارائه میکند و نگاه مخاطب را به جهان، مسئلهای علمی یا حتی به خودش تغییر میدهد. کتاب خوب باید بتواند در کنار انتقال دانش، مسیر یادگیری را برای خواننده هموار کند و انگیزه تفکر انتقادی را در او برانگیزد.
در این باره دکتر علیمحمدی گفت: کتاب خوب کتابی است که تخم ارزشهای انسانی مثل عشق، برابری و برادری را در ذهن خواننده بکارد و تقویت کند. نه تنها کتاب بلکه هر ماده ادبی و هنری دیگری هم به شرط این که به ایجاد اجتماعی منسجم و اهل تساهل و مهربان کمک کند ارزش استفاده را دارد.
دکتر شعبانی ضمن اشاره به اینکه؛ مفهوم کتاب خوب یا بد از دیرباز وجود داشته است. گفت: در حال حاضر برخی متمایل شدن به کتابسازی! و این کار نه تنها اخلاقی بلکه حرفهای نیست. اینگونه کتابها کاذب هم هستند. من در مورد اینکه چه کتابی خوب است؟ نظری ندارم. اما میدانم یک کتاب خوب برآمده از زحمت فکر و اندیشه مولف و نویسنده کتاب است.
از دیدگاه دکتر خسروی یک کتاب خوب باید بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند. در واقع از نظر احساس و عاطفه چقدر میتواند مخاطب را مجذوب خود کند؟ ارتباط عاطفی، ایجاد پرسش در ذهن مخاطب، و دیدگاه مخاطب را تغییر دهد. یک کتاب با شروع خوب، و پایان معنابخش میتواند تاثیرگذار باشد.
تبدیل کتابخانه از «مخزن اطلاعات» به «فضای یادگیری و تجربه» مهمترین چالش کتابخانهها
دکتر علیپورحافظی در رابطه با چالشهای امروزی در جذب افراد به کتابخانه گفت: در جهان دیجیتالی امروز، چالش اصلی کتابخانهها این است که چگونه در میان انبوه منابع آنلاین، شبکههای اجتماعی و ابزارهای سریع دسترسی به اطلاعات همچنان برای کاربران جذاب و ضروری بمانند. کاربران امروز به تجربههای اطلاعاتی سریع، شخصیشده، تعاملی و چندرسانهای عادت کردهاند. ایشان در ادامه گفت: تبدیل کتابخانه از «مخزن اطلاعات» به «فضای یادگیری و تجربه» یکی از مهمترین چالشها است. که ایجاد زیرساختهای دیجیتال، توسعه سیستمهای پیشرفته مدیریت اطلاعات، و طراحی تجربه کاربری مدرن برای نسل دیجیتال از مهمترین نیازهاست. بنابراین جذب کاربران امروز نیازمند تحول فرهنگی، فناورانه و سازمانی در کتابخانهها است.
در این رابطه دکتر علیمحمدی گفت: تشویق نسل نو گاهی با تمسخر و واکنش منفی مواجه میشود. به گونهای که انگار هر بلایی به سرشان میآید نتیجه عملکرد کتاب خوانها است! نسل جدید وقتش را صرف رسانههای اجتماعی میکند که اگر خواندنی هم در آنها رخ بدهد محدود به پستهای کوتاه و سطحی میشود. این نسل به لذتهای گذرا و کوتاه مدت فضای مجازی عادت کرده و بازگردادندش به مسیر تمرکز و مطالعه صبورانه بسیار دشوار است.
دکتر شعبانی در این باره خاطرنشان کردند: در کتابخانهها سوای از امکانات، تجهیزات و فضا که در این مورد زیاد صحبت شده است. اما بزرگترین چالش را در شیوه آموزش و پرورش میدانم. زیرا آموزش و پرورش دانشآموزان را به سمت حفظ کردن مطالب درسی و سپس شرکت در کنکور سوق داده است. که البته این موضوع یک چالش بزرگ برای ما کتابداران، معلمان و کل جامعه فرهنگی است.
دکتر خسروی در این مورد اظهار کردند: کتابخانهها امروزه با شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای مختلف در رقابت هستند. برای جذب نسل جوان، کتابداران باید نیازهای جامعه را در نظر بگیرند؛ مثلاً با ایجاد فضایی مثل کافه، کتابخانه را به محیطی زنده و جذاب تبدیل کنند.
تقویت مهارتهای ارتباطی و اجتماعی کتابداران؛ تلاش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در جهت تغییر دروس برنامه درسی به سمت فناوری روز
دکتر علیپور حافظی در رابطه با مهارتهای کتابداران امروزی گفت: کتابداران، افزون بر مهارتهای کلاسیک کتابداری، توانایی کار با ابزارهای تحلیل منابع، تولید محتوای چندرسانهای و مدیریت پلتفرمهای دیجیتال بخشی از مهارتهای ضروری امروز هستند.
ایشان همچنین گفت: کتابداران باید در حوزه مهارتهای نرم نیز تقویت شوند. مهارت ارتباطی مؤثر، توانایی هدایت کارگاههای سواد اطلاعاتی، آشنایی با روانشناسی کاربر، و مهارت تسهیلگری در یادگیری از اهمیت زیادی برخوردار است. کتابدار امروز ترکیبی از دانش اطلاعات، فناوری، آموزش و روابط انسانی است. کتابدار باید بتواند میان این حوزهها پل بزند. بنابراین میتوان گفت که کتابدار امروز یک متخصص چند مهارته است.
در این مورد دکتر علیمحمدی گفت: با توجه به محیطی که نسل جدید وقت خود را در آن میگذراند. هر مهارتی که به کتابدار کمک کند حضور موثری در فضای مجازی داشته باشد ارزش آموختن را دارد. مانند؛ طراحی و توسعه اپ، بازاریابی، تولید محتوای چند رسانهای.
دکتر احمد شعبانی در این باره اظهار کردند: به طور طبیعی مهارتهای زیادی ازجمله؛ مدیریت دانش مدرن، علم داده و حتی علمسنجی که کتابداران مطالعه میکنند. نشان دهنده این است که سیستم کتابداری نسبت به گذشته دگرگون شده است. دورس برنامه درسی که اخیرا توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ویرایش شده سعی دارد فناوری جدید را در چارچوب خود بگنجاند.
ایشان همچنین گفت: با توجه به اینکه در جامعه، یک عقب افتادگی از جامعه اطلاعاتی دنیا ملاحظه میکنیم. طبیعی است که برخی رشتهها ازجمله؛ رشته علم اطلاعات و دانششناسی نتوانسته بهبودی لازم برای مسائل خودش را نسبت به فناوری بجا آورد. رشته علم اطلاعات و دانششناسی تا دهه ۹۰ خیلی خوب پیش رفت. توانست تمام دگرگونیها را حفظ کند. اما در حال حاضر با توجه به زمینههای فناوری بویژه هوش مصنوعی، من قدری شک دارم که ما بتوانیم با این فناوری خودمان را انطباق دهیم. امیدوارم کتابداران جوان و کسانی که در این حوزه فعالیت میکنند. بتوانند این وظیفه مهم را ایفا کنند.
دکتر خسروی ضمن اشاره به اینکه؛ برای موفقیت دو گزینه “شناخت و مهارت” ضروری است. اظهار کردند: در ابتدا کتابداران باید نسبت به محیط پیرامون خود شناخت کافی داشته باشند. سپس یکسری مهارتها را در خود تقویت کنند. با وجود فناوری روز که تمام ابعاد زندگی بشر را تحث تاثیر قرار داده است. کتابداران باید مهارتهای فناوری را یاد بگیرند. مهمترین مهارت بعدی، مهارت ارتباطی و اجتماعی است. کتابدار امروزی به معنای پشت میز نشستن نیست. بلکه یک متخصص است که میتواند جامعه را مدیریت و با شکار اطلاعات به رفع نیاز اطلاعاتی کاربر کمک کند.
دادهکاوی و هوش مصنوعی در کتابخانهها، حکم قطبنما و موتور برای کشتی در دریاست
دکتر علیپورحافظی در رابطه با بحث داده کاوی و هوش مصنوعی در کتابخانهها گفت: تحولات اخیر موجب شده است که کتابخانهها به مراکز داده تبدیل شوند. دادهکاوی نقش کلیدی در تحلیل رفتار اطلاعاتی کاربران دارد. با دادهکاوی میتوان الگوهای استفاده از منابع، میزان مراجعه به پایگاهها، موضوعات پرتقاضا و حتی نقاط ضعف خدمات را شناسایی و بر اساس آن تصمیمگیری هوشمندتر انجام داد. این تحلیلها باعث میشود مجموعهسازی هدفمندتر، خدمات شخصیسازی شدهتر و طراحی فضاهای کتابخانه کاراتر شود.
ایشان در ادامه اظهار کردند: هوش مصنوعی نیز کتابخانهها را وارد مرحلهای کرده که در آن خدمات سنتی با فناوریهای نو ترکیب میشوند. جستجوی معنایی، دستهبندی خودکار منابع، سیستمهای توصیهگر کتاب، چتباتهای پاسخگو، تشخیص الگو در دادههای علمی، و ابزارهای هوشمند برای تحلیل متون از جمله کارکردهای هوش مصنوعی در کتابخانهها هستند. این فناوریها تجربه کاربر را بهشدت بهبود میبخشند و کتابخانه را به یک فضای پویا، هوشمند و متصل به نیازهای کاربران تبدیل میکنند. آینده کتابخانه بدون هوش مصنوعی قابل تصور نیست.
دکتر داریوش علیمحمدی در این باره گفت: هدف غایی کتابخانهها خدمت به مردم، و پیش نیاز خدمت شناخت جامعه کاربری است. بنابراین دادهکاوی در مطالعات کاربری به کسب شناخت بهتر از نیازها و توقعات کاربران کمک میکند، و هوش مصنوعی به افزایش کیفیت و تنوع خدمات.
دکتر شعبانی ضمن اشاره به اینکه؛ هوش مصنوعی میتواند هم فرصت باشد و هم تهدید. گفت: هوش مصنوعی در ابعاد تکنیکی موثر است. ولی در بحث فکر کردن، این انسان است که با تعامل با خودش، با صاحبنظران و استفاده از منابع جدید روز میتواند در جامعه اثر گذار باشد.
دکتر خسروی در این رابطه اظهار کردند: نقش هوش مصنوعی و دادهکاوی در کتابخانهها انکارناپذیر است. هوش مصنوعی یک نیروی محرکه در مدیریت فرایندهای کتابخانهای است. که میتواند ضمن خدمت، مشکلاتی ازجمله؛ کاهش ارتباطات انسانی ایجاد کند. ایشان در ادامه گفت: در بوشهر یک کشتی بدون قطبنما و موتور نمیتواند عازم سفر شود. زیرا در دریا گرفتار میشود. بنابراین دادهکاوی و هوش مصنوعی در کتابخانهها، حکم قطبنما و موتور برای کشتی دارند. اگر کتابخانهها از این فناوری استفاده نکنند. در اقیانوس اطلاعات غرق خواهند شد.
کم رنگ شدن استدلالها و تفکر انتقادی با وجود فضای مجازی و تولید محتواهای کوتاه
دکتر علیپورحافظی در رابطه با تغییرات بنیادی در الگوی مطالعه و رفتار اطلاعاتی کاربران گفت: تحولات تکنولوژیک سبک مطالعه را از حالت طولانی، خطی و عمیق به الگوهایی کوتاهمدت، چندوظیفهای و چندرسانهای تغییر داده است. مطالعه کتابهای چاپی در میان برخی گروهها کاهش یافته و در عوض پادکستها، ویدئوهای آموزشی، خلاصهکتابها و کتابهای صوتی محبوب شدهاند. همچنین اعتماد آنان به موتورهای جستجو افزایش یافته و انتظار دارند اطلاعات «سریع، مرتبط و قابل تفسیر» ارائه شود. کتابخانهها باید این تغییرات را در طراحی خدمات، نوع منابع و روش ارائه اطلاعات در نظر بگیرند.
همچنین در این باره دکترداریوش علیمحمدی گفت: مطالعه کاربران امروزی بریده بریده، کوتاه، سطحی، و غیر هدفمند، و گاهی با محتوای زرد مضر شده است.
علاوه بر این، دکتر احمد شعبانی ضمن نگرانی در رابطه با وب گردی زیاد نسل جدید اظهار کردند: اگر تکنولوژی در جهت اندیشیدن یا استفاده از منابع معتبر برای اندیشیدن به ما کمک کند. فایده بخش است. اما اگر زمان خود را در اینستاگرام جهت سرکشی به پروفایلهای افراد مختلف صرف کنیم. این کار از نظر من اتلاف وقت و زواید زیادی خواهد داشت.
دکتر عبدالرسول خسروی در این باره گفت: با وجود فضای مجازی که محتواهای کوتاه در حال تولید هستند. استدلالها و تفکر انتقادی به نوعی کم رنگ شده است. بنابراین کتابخانهها در پاسخ به این رفتارهای جدید باید نوعی تسهیلگری ایجاد کنند، و بتوانند مطابق با نیازها و سلایق کاربران خدمات ارائه دهند.
سواد اطلاعاتی یکی از اصول زندگی بشر و قلب تبنده فرهنگ مطالعه
دکتر علیپورحافظی در بحث سواد اطلاعاتی ضمن اشاره به زیربنای توسعه فرهنگ مطالعه در عصر دیجیتال، گفت: فردی که سواد اطلاعاتی دارد، میتواند تشخیص دهد چه زمانی به اطلاعات نیاز دارد، چگونه آن را جستجو کند، کدام منبع معتبر است، و چگونه از این اطلاعات برای تصمیمگیری، یادگیری و حل مسئله استفاده کند. این مهارت سبب میشود کاربر ارتباط عمیقتری با کتاب و منابع برقرار کند و در نتیجه انگیزه بیشتری برای مطالعه پیدا کند. ایشان در ادامه اظهار کردند: توسعه فرهنگ مطالعه بدون ارتقای قدرت تحلیل، ارزیابی و استفاده مؤثر از اطلاعات ممکن نیست. علاوه بر این، سواد اطلاعاتی به کاربران کمک میکند در برابر حجم عظیم اطلاعات نادرست و منابع جعلی مقاوم باشند. توانایی تشخیص منابع معتبر، مهارت مقایسه اطلاعات، و تحلیل انتقادی متون از عناصر مهم سواد اطلاعاتی هستند.
همچنین دکتر علیمحمدی در این باره گفت: سواد اطلاعاتی، مهارتهایی را در فراگیر ایجاد میکند که با استفاده از آنها فرد میتواند عادتهای نادرست و مضر خواندن را کنار بگذارد و استفاده بهتری از اطلاعات صحیح ببرد.
دکتر شعبانی ضمن اشاره به اینکه سواد اطلاعاتی یکی از اصول زندگی انسان محسوب میشود. گفت: سواد اطلاعاتی نه تنها برای افرادی که دارای تحصیلات عالی، بلکه کسانی که تحصیلات چندانی ندارند. ضروری است. در عصر تکنولوژی اگر فرد سواد اطلاعاتی نداشته باشد. امکان زندگی برای او دشوار خواهد شد. در واقع سواد اطلاعاتی زیربنای دستیابی انسان به اجزای یک اجتماع است. این فقط برای مطالعه نیست. بلکه برای زندگی است.
دکتر خسروی در این رابطه اظهار کردند: که سواد اطلاعاتی قلب تبنده فرهنگ مطالعه است. زیرا آن را از یک فعالیت مبتنی بر عادت به یک فعالیت قدرتمند و آگاهانه ارتقاء میدهد، و میتواند مطالعه کمی را به کیفی تبدیل، و نیاز کاربر را به نحو شایسته در اختیار آنها قرار دهد. سواد اطلاعاتی به عنوان یک رکن برای موفقیت کتابداران به حساب میآید.
نباید انتظار معجزه داشته باشیم
دکتر علیپورحافظی ضمن اشاره به اینکه؛ برای جذب افراد کم مطالعه، کتابداران باید تجربه مطالعه را از یک فعالیت فردی و گاه دشوار به یک تجربه جذاب، اجتماعی و انگیزشی تبدیل کنند. گفت: یکی از مهمترین راهکارها طراحی برنامههای ترویجی مانند باشگاههای کتاب، نشستهای کتابخوانی، مسابقات و معرفی کتاب در قالبهای جذاب دیجیتال (کلیپ، پادکست، موشنگرافی) است. این افراد معمولاً نیاز به انگیزه اولیه دارند و کتابخانه میتواند این انگیزه را از طریق مسیرهای مطالعه کوتاه، بستههای کتابی موضوعی و پیشنهادهای شخصیسازیشده فراهم کند. استاد دانشگاه در ادامه راهکارهای خود خاطرنشان کردند که؛ ایجاد فضاهای کاربرپسند و الهامبخش در کتابخانه؛ فضاهایی که فرد احساس کند حضور در آنها خود نوعی تجربه فرهنگی است. کتابداران همچنین باید از تعامل در شبکههای اجتماعی برای معرفی کتابها و ایجاد گفتوگوی فرهنگی استفاده کنند. همکاری با اساتید، گروههای دانشجویی و افراد اثرگذار نیز میتواند اثربخشی بسیاری در جذب افراد کممطالعه داشته باشد.
علاوه بر این دکتر علیمحمدی در بحث راهکارهای جذب افراد کم مطالعه اظهار کردند: با توجه به وضعیت امروز ایران تجویز راه حل، ساده نیست. اما حضور موثر در شبکهها و رسانههای اجتماعی و ارتباط مداوم با مدارس منطقه و خانههای فرهنگ/فرهنگسراها، کتابخانه را به جمعیت زیادی از کاربران در سنین مختلف وصل میکنند. اما حقیقت آن است که نباید انتظار معجزه داشته باشیم. زیرا کتابخانهها در رقابت با رسانههای اجتماعی تا به امروز بازی را باخته و عقب هستند. هر میزان جبران عقب ماندگی نشانه موفقیت برنامه کتابخانه است.
دکتر شعبانی در این رابطه گفت: علایق مطالعاتی افراد چیزی نیست که با اهتمام کتابدار حاصل شود. بلکه به زیربنای آموزش و پرورش یک مملکت وابسته است. کتابدار میتواند در تامین و تعمیم علایق ایجاد شده کوشش کند. کوشش و اهتمامی که به پذیرش مطلوب و توفیق کاربر به دسترسپذیری مواد منتهی شود. بر این قرار کتابدار باید مساعی خود را در وجه والایی بر رضایت کاربر از محیط کتابخانه متمرکز نماید.
همچنین دکتر خسروی در ادامه اظهار کردند: یک کتابدار ابتدا باید خودش کتابخوان باشد. زیرا اگر کتابدار، کتابخوان نباشد. نمیتواند افراد را به مطالعه علاقهمند کند. برای همین نیاز است. کتابخانه را به مکان چند منظوره تبدیل کنیم. با برگزاری باشگاههای کتاب غیررسمی، رویدادهای زنده، کارگاههای خلاقیت و مهمترین مسئله بحث شخصیسازی ارتباطات در کتابخانهها است. که با تغییرات در فضای کتابخانه، نیازهای خاص جامعه را برطرف، و کاربران را توانمند کنند.
نقش زیاد آموزش و پرورش در فرهنگ مطالعه کودکان و نوجوانان از یک سو فضای پیچیده فناوری روز از سوی دیگر، و کتابداران به عنوان قشری فرهنگی که در تعامل با افراد مختلف جامعه هستند. در علاقهمندی، افزایش و کاهش سرانه مطالعه در کشور بسیار اثرگذار هستند. علاقه به کتابخوانی باوجود آنکه نیازمند فرهنگسازی از کودکی است. اما به دلیل اثرگذاری خوب آن در هر سنی میتواند مفید باشد. برگزاری برنامههای متنوع از جانب افراد مسئول حوزه فرهنگ و علم در بحث کتاب و کتابخوانی نیازمند علم و دانش کافی از سوی متخصصان حوزه علم اطلاعات و دانششناسی به عنوان طلایهداران کتاب و کتابخوانی است. با این وجود آیا معیشت کتابداران و وجود فناوری روز در تمام کتابخانهها نمیتواند در فرهنگ کتابخوانی موثر باشد؟ آیا جامعه ما برای اندیشدن در بحث فرهنگ کتابخوانی و ریشه کن شدن بسیاری از موانع و مشکلات در این حوزه، نیازمند همدلی تمام ارگانهای مربوطه ازجمله، دانشگاهیان، نهاد کتابخانههای عمومی، آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست؟
بدون دیدگاه
نظرت رو بنویس؛ مودب باشیم 😊
ورود / ثبتنام