گزارش تصویری تهیه سیاه چادر یا دوار عشایری

گزارش تصویری تهیه سیاه چادر یا دوار عشایری

هنر سیاه چادر بافی از دیرباز جزئی از زندگی عشایر بوده است و سیاه چادر به عنوان سرپناه مردم کوچ نشین محسوب می‌شده است و امروزه هم از این سیاه چادر‌ها در بین عشایر استفاده می‌شود.

سیاه چادر (دوآر) یا (سیاه مال) نوعی چادر است که از موی بز سیاه و توسط زنان عشایر بافته می‌شود. عشایر در کوچ‌های ییلاق و قشلاق برای اقامت خود معمولاً در زیر این سیاه چادر‌ها زندگی و استراحت می‌کنند.

سیاه چادرها همواره از موی بز بافته می‌شوند و این به چند دلیل مهم است. اول آنکه موی بز خاصیت بسیار مطلوبی برای حفظ آب در مواقع بارندگی دارد و معمولاً آب باران از جداره آن عبور نمی‌کند. دوم آنکه موی بز در دسترس و ارزان تهیه می‌شود. هر خانواده معمولاً ۲۰ الی ۵۰ رأس بز دارد که از موی بزها برای تهیه سیاه چادر استفاده می‌کنند. سومین خاصیت موی بز سبک بودن آن وصاف بودن نسبت به موی میش و گوسفندان است و نسبت به چادره‌های برزنتی جمع‌آوری و حمل آن راحت‌تر است. در تابستان در روزهای آفتابی، استراحت کردن در زیر این سیاه چادرها لذت بخش است.

نحوه تهیه سیاه چادر یا دوآر عشایری

هر سیاه چادر از چند «لت» تشکیل می‌شود. و هر «لت» نواری بافته شده از موی بز سیاه است. در حقیقت «لت» تکه‌ای از سیاه چادر است. زنان «لت»ها را که به شکل یک نوار بافته شده‌اند را به وسیله دستگاهی سنتی در محل زندگی خود می‌بافند. عرض بین ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر است و طول آن گاه ۶، ۱۰ یا ۱۵ متر است. زنان پس از بافتن «لت»ها آن‌ها را از دو طرف به هم می‌دوزند تا کم کم به شکل سیاه چادر در آید.

یکی از دختران عشایر در مورد مواد تشکیل دهنده سیاه چادر می گوید: ما سیاه چادر هایمان که در آن‌ها زندگی می‌کنیم از موی بز می‌سازیم.

موی بز را از دام‌های خود به دست می‌آوریم. موی اضافی بز را قیچی می‌کنیم و با دوک می‌ریسیم تا به نخ تبدیل شود.

سیاه چادر‌ها معمولا به ۲۰ تا ۳۰ کیلو موی بز نیاز دارد تا ساخته شوند. زنان و دختران عشایر موی بز را می‌ریسند و تار و پود لازم برای بافت سیاه چادر را درست می‌کنند.

 بافت هر تخته سیاه چادر تقریبا ۴ تا ۵ روز طول می‌کشد و بافت آن حداقل به ۴ نفر نیاز دارد تا تمام شود. در پایان ۱۲ تا تخته سیاه چادر بافته شده به هم دوخته می‌شوند تا سیاه چادر کامل ساخته شود.

مساحت این سیاه چادر‌ها با یکدیگر متفاوت است و بستگی به نیاز خود عشایر ساخته می‌شوند. بیشتر در مساحت‌های ۶۰ تا ۷۰ متر ساخته می‌شوند.

عکس و گردآوری گزارش: حسین ناصری