زنگ خطر!/ قد قد قدا!

«زن نگاه حسرت آلود به مرغ روی ترازو می‌اندازد و ناتوان از خرید به زن همراهش چشمکی از سر اجبار می‌زند و به سمت یخچال فروشگاه می‌روند؛ آنگاه با استفاده از حواس‌پرتی فروشنده دستگیره یخچال را می‌فشارد.  شدت گرسنگی بچه‌هایش به او نیرویی می‌دهد تا مرغ را بردارد و غافل از دوربین آهسته وبی صدا خارج می‌شود، اما صدای قدقد مرغ ربوده‌شده به‌سرعت در فضای مجازی می‌پیچد ورد پای فقر به‌جا می‌ماند …»

این ویدیویی بود که اخیراً در فضای مجازی منتشر شد و هیچ واکنش خاصی نه از سوی سلبریتی هایی که روزانه صدها عکس از جدیدترین لباس و آرایش خود در فضای مجازی می‌گذارند و از آن طرف برای جلب افکار عمومی اظهارنظرهای کارشناسی ارائه می‌دهند و نه از سوی مسؤولین امر، زیرا ماجرا بسیار ساده به نظر می‌رسید اما بی‌شک زنگ خطری بود که نواخته شد.

با وجود اینکه ایران در مقایسه با کشورهای جهان از نظر سرقت در رتبه متوسط قرار دارد اما هر روز قبل از طلوع خورشید، اخبار سرقت‌های میلیاردی در سبد کالای خانوارهای ضعیف هوار می‌کشد و طعم تلخ فقر را دوچندان می‌کند اما این صدای مرغ راه گلو را بر خیلی‌ها خواهد بست.

بنا بر تحقیقات، بیکاری، فقر و اعتیاد سه عامل مهم در به وقوع پیوستن سرقت به شمار می‌روند، با این وجود عامل فقر و گرسنگی از همه قوی‌تر عمل می‌کند و بدون استثنا فقر بر جسم و روان زنانی که منبع درآمد و پشتیبان ندارند ضربات مهلک‌تری را وارد می‌کند.

بدون شک موضوع فقر نه صرفاً در شکل اقتصادی، بلکه در همه ابعاد دیگر از جمله فرهنگی و سیاسی و…از اصلی‌ترین علت آسیب‌های اجتماعی به شمار می‌روند. به سبب آنکه ریشه فقر با نابرابری اجتماعی توأم شده، در ابعاد متنوع و به شکل گسترده اقشار مختلف جامعه را در بر گرفته است و موجب آسیب‌های دیگر ازجمله اعتیاد، طلاق، خیانت، تن‌فروشی، بزهکاری و انواع سرقت می‌شود.

در شرایط فعلی علاوه بر طبقات فرو دست که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها دچار فقر مطلق و یا فقر شدید ازنظر دسترسی به امکانات معیشتی هستند، طبقات مرفه‌تر نیز ضمن دست‌وپنجه نرم کردن با فقر نسبی احساس تبعیض دارند و خود را در مقایسه با برخی گروه‌های دیگر از منابع اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی محروم می‌بینند.

شاخصه فقری که در جامعه ما وجود دارد و آن را به مهم‌ترین آسیب اجتماعی تبدیل کرده، فقری است که با نابرابری توأم شده و آن‌قدر آحاد افراد جامعه را تحت تأثیر قرار داده که به جرات می‌توان گفت اکثریت گله‌مند هستند.

معمولاً افرادی که از وضع معیشتی خویش ناراضی هستند، سعی می‌کنند تا آنچه را که در مقایسه با دیگران باید داشته باشند و ندارند با رفتارهای آسیب‌زایی نظیر مصرف مواد، بزهکاری، فرار از خانه، ازدواج‌های عجولانه، ترک تحصیل، مشاغل کاذب و روابط نامشروع به دست بیاورند تا احساس آرامش کنند.

از مهم‌ترین فاکتورهای به وجود آورنده فقر می‌توان به بیکاری اشاره نمود ناگفته نماند فقر از عوامل اصلی سرقت و دزدی به شمار می‌آید و مهم‌ترین معضل جامعه امروز است.

بدون شک هر فرد بیکار به نحوی باید زندگی خویش را بگذراند و برای این منظور به درآمد نیاز دارد و لذا چون چنین درآمدی نمی‌تواند از راه‌ها و شیوه‌های قانونی تأمین شود، فرد به ناچار به دنبال راه‌های غیرقانونی می‌رود.

البته سرقت به‌جز موارد ذکرشده علل روانی نیز دارد که آن جمله می‌توان به راحت‌طلبی و تن‌پروری اشاره کرد که این افراد تمایلی به تلاش و کوشش نداشته، سعی دارد راه صدساله را یک‌شبه طی کند و بدون تحمل سختی به ثروتی بادآورده دست پیدا کند که درصدی خاص از افراد را در برمی‌گیرد.

بنا بر نظر کارشناسان، جرم چندان شامل تفکیک جنسیتی نمی‌شود و نمی‌توان از جرائم خاص زنان و مردان سخن گفت، اما به جهت تفاوت‌های بیولوژیکی، روان‌شناختی و اجتماعی میزان جرم زنان و مردان گاهی نسبت به هم متفاوت می‌شود.

در کشور ما درباره آمار سرقت توسط زنان اطلاعات دقیقی در دست نیست و تنها منبع قابل‌دسترسی همان آمار و ارقامی است که از سوی مسؤولین مربوطه ارائه می‌شود.

از عوامل تمایل زنان به سرقت می‌توان کمبودها و محرومیت‌های شدید اجتماعی؛ نداشتن تحلیل درست، عقده‌ها و ناکامی‌های گذشته، فریب خوردن و رهایی از قیدوبند زنانگی و عدم احترام به خانواده و عرف را نام برد.

البته ناگفته نماند هرچند زنان بسیاری که شرایط نامساعدی برای زندگی دارند؛ با در نظر گرفتن موقعیت خانوادگی و اجتماعی و فرهنگی عواطف مادرانه و دخترانه که نزد آنان از عوامل بازدارنده جرم محسوب می‌شود هرگز مرتکب خلاف نمی‌شوند.

به‌طورکلی اساسی‌ترین قدم برای پیشگیری از این معضل اجتماعی، ریشه‌کنی فقر با ایجاد اشتغال به‌ویژه برای زنان بد سرپرست و سرپرست در کنار تقویت اعتقادات مذهبی، پایبندی به‌نظام خانواده، دوری کردن از دوستان ناب و بکار بردن شیوه‌های تربیتی صحیح برای فرزندان می‌باشد.

با این وجود اگر برای درمان معضل گرانی و فقر چاره‌ای جدی اندیشیده نشود و جامعه با همین سرعت اسیر دستخوش فقر و نابرابری و مشکلات اقتصادی ناشی از آن باشد، بدون تعارف قدقد مرغ‌ها با شدت بیشتری در فضای واقعی جامعه خواهد پیچید و تخم‌های زیادی حین سرقت خواهند شکست، حال‌آنکه رد پای فساد چهره جامعه را چنگ‌های عمیقی خواهد انداخت.

فریبا اسدی نویسنده و پژوهشگر اجتماعی